Archive for સપ્ટેમ્બર, 2009

કન્યાવિદાય – બાલમુકુન્દ દવે

Posted on સપ્ટેમ્બર 28, 2009. Filed under: દીકરી | ટૅગ્સ:, |

આજે ૨૮ સપ્ટેમ્બર મારી વ્હાલસોયી દીકરી ‘દિશા’ની ૨૫ મી વર્ષગાંઠ છે. થોડા સમય પહેલા સાસરે વળાવેલી વ્હાલસોયી ‘દિશા’ની યાદમાં આજે બાલમુકુન્દ દવેનો આ લેખ તેમના સૌજન્યસહ રજુ કરું છું.

સોડમાં લીધાં લાડકડી !
આંખ ભરી પીધાં લાડકડી !
હીબકાંને હૈયામાં રૂંધ્યાં
ને પારકાં કીધાં લાડકડી !

ક્યારામાં ઝપાટાભેર પાંગરી રહેલ તુલસીછોડની ઓળખાણ કલાપીએ આમ કહીને કરાવી છે : ‘પિતૃગૃહે જેમ વધે કુમારિકા.’ પિતૃકુલક્યારામાં આવી પાંગરી રહેલી તુલસીછોડ સમી શુચિત્વભરી પ્રત્યેક કુમારિકાને એક દિવસ આખી ને આખી મૂળ-માટી સોતી બીજા કુટુંબક્યારામાં રોપવાનો અવસર આવે છે. માંડવો બંધાય છે. ઢોલ-શરણાઈ વાગે છે. ગણેશપૂજન થાય છે. અંગે અંગે પીઠી ચડે છે. ચોરી ચીતરાય છે. મંગળફેરા ફરાય છે અને કોક પરદેશી પોપટડો આવીને બેનીબાને લઈ જાય છે !

ગૃહસ્થાશ્રમની આખી આયુષ્યયાત્રામાં કન્યાવિદાય જેવો કરુણમંગલ પ્રસંગ બીજો એક્કે નથી. જોશી મહારાજ પાસે લગ્નની તિથિ જોવડાવીને મુહૂર્ત નક્કી થાય ત્યારથી ઘરને ખૂણે ખૂણે હવે પરણીને પારકી થનાર દીકરીના પગની જ્યાં જ્યાં પગલીઓ પડે છે ત્યાં ત્યાં જાણે કંકુની ઢગલીઓ થતી આવે છે. હવે લગ્ન આડે ફક્ત આટલા દિવસ રહ્યા….. સાહેલીઓનાં વહાલ ને વિયોગ બેય ઘેરાં બનતાં આવે છે. મા અધરાતે-મધરાતે ઝબકીને દીકરીનું મોં જોઈ લે છે. દીકરીના શ્વાસે શ્વાસેથી જાણે સૂર ઊઠે છે : ‘અમે ચકલીઓના માળા, અમે કાલે ઊડી જઈશું….’

અડધી રાત આમ ઊંઘતી દીકરીનું મોં જોઈને અને અડધી રાત દીકરી માટે કરકરિયાવરની તૈયારી કરવાના વિચારમાં પૂરી કરીને મા સવારે ઊઠે છે. માના ચહેરા પર ઉચાટ અને ઉમંગ બેય વરતાઈ આવે છે. પણ બાપે તો બધી વેદના ભીતરમાં ભંડારી દીધી છે. એ અસ્વસ્થ થાય તો આ અવસર ઊકલે શી રીતે ? દીકરીના લગ્નની ઝીણીમોટી તૈયારીઓની ગણતરી એના મગજમાં રમે છે. ચૂડો-પાનેતર, કંકાવટી, માંચી-બાજોઠ, માયામાટલી…. એકે એક ખરીદાવા માંડ્યું; પણ હજી મૂળ મુદ્દો તો બાકી રહ્યો – દીકરી માટે દાગીના ! ચાલો દીકરી રતનપોળમાં, તમને ગમતો ઘાટ પસંદ કરી લો. સાથે સાડીસાલ્લાનું પણ પતાવી આવીએ. એક મોટી ટ્રંક અને એક નાની નાજુક ચામડાની બૅગ….. સરૈયાઓળમાંથી સેન્ટ-અત્તર…. અરે, પણ ચાવીઓ માટે ચાંદીનો ઝૂડો તો રહી ગયો. ચાલો પાછાં રતનપોળમાં….

હવે તો ગણતર વરધો જ બાકી રહી. ઘરનું રંગરોગાન પૂરું થયું. રસોડાનો સામાન, પૂજાપો, જાનનો ઉતારો બધું પાકું થઈ ગયું. છતાં દીકરીના બાપને થયું : લાવ એક આંટો વેવાઈને ત્યાં મારી આવું. જાનમાં કેટલા માણસો આવશે એ પાકું કરી આવું. બીજા વટવહેવારની વાતો પણ કરતો આવું. માંડવે વર આવે ને કંઈ વાંકું પડે તો વળી ફજેતી ! મનમાં આવા મણકા મૂકતા દીકરીના બાપ વેવાઈને ત્યાં જઈ બધું પાકું કરી આવ્યા. ઘેર આવીને ગોરને બોલાવ્યા. નજીકનાં સગાંસાગવાં આવ્યાં અને કંકોતરીઓ લખાઈ. દીકરીએ એની બહેનપણીઓ અને મિત્રમંડળમાં વહેંચવા પોતાની પસંદગીની ખાસ કંકોતરી છપાવી. માએ આડોશણ પડોશણોને કરિયાવર જોવા બોલાવી. ગોળધાણા વહેંચાયા.

હવે તો લગ્ન આડે આડી રાત જ રહી. મંડપને છેલ્લો ઓપ અપાયો. લાઈટ ડેકોરેશન થઈ ગયું. આંગણામાં છત્રીઘાટે ઊભેલી બોરસલીમાં નાની નાની લાઈટની આખી જાળ પથરાઈ ગઈ. જુવાન દીકરીના અંતરનાં અરમાનો જાણે એ બોરસલીનાં પાંદડે પાંદડે પ્રકાશી રહ્યાં ! ઢોલીડા આવ્યા. શરણાઈ ગુંજી ઊઠી. ચારે બાજુ આનંદમંગલ વરતાઈ રહ્યું. શૈશવમાં જે આંગણામાં દીકરી ખેલતીકૂદતી, ત્યાં ચોરીની સજાવટ થઈ. લગ્નની આગલી રાતે વડીલ વર્ગ તો ઊંઘ્યો જ નહીં. યાદ કરી કરીને બધી તૈયારી થઈ. સવાર પડ્યું. લગ્નમંડપમાં ગાલીચા પથરાઈ ગયા. પાનબીડાં અને ગુલાબના થાળ શગોશગ ભરાઈ ગયા. વરકન્યા માટે ખાસ બનાવડાવેલા મોટા હારના કરંડિયા આવી ગયા. વેણી ને ગજરા પણ આવ્યા.

… અને જાન આવી પહોંચી. સાસુએ વરરાજાને પોંક્યા. વરકન્યા માહ્યરામાં બેઠાં. ચાર આંખો મળી અને ઢળી. શરણાઈના મંગળ સૂર ગુંજી ઊઠ્યા. સૂરે સૂરે અંતરની લાગણીઓ અવળાસવળા આમળા લઈ રહી. ઢોલ ઢમકી રહ્યા. વરપક્ષની જાનડીઓ ઈડરિયો ગઢ જીત્યાના ગૌરવ સાથે ગીતો ગાઈ રહી. ગોર મહારાજે ‘વરકન્યા સાવધાન’નો પોકાર કર્યો. હસ્તમેળાપ થયા અને સહેલીઓ દબાતે અવાજે ગાઈ રહી : ‘પરણ્યાં એટલે પારકાં બે’ની….’

અને આખરે કન્યાને વળાવવાની વસમી ઘડી આવી પહોંચી. શરણાઈના સૂરના તડપન સાથે કન્યાના ઉરની ધડકન વધી રહી. પતિને અનુસરવું પ્રિય તો છે, પણ પિતૃગૃહની માયા કેમે છૂટતી નથી. ઘરની બારસાખે કંકુના થાપા મારતી વખતે તો અંતરની ધ્રુજારી જાણે આંગળીઓનાં ટેરવાંએ આવીને વસી. કંકુનો થાળ ધ્રૂજવા લાગ્યો. ઘર ધ્રૂજવા લાગ્યું. મંડપ ધ્રૂજવા લાગ્યો. આંગણાની બોરસલી ધ્રૂજવા લાગી…. શરણાઈના સૂર ઝૂરતા પાવામાં પલટાઈ રહ્યા, ઢોલનો ઢમકારો ધ્રાસકામાં પલટાઈ રહ્યો….. માબાપની માયા, સહિયરોનો સાથ…. પિયરનાં ઝાડવાંનું પાનેપાન પોકારી રહ્યું : ‘મત જા…… મત જા…..’

પણ કોઈ કન્યા રોકી રોકાઈ છે ? ઝાલી ઝલાઈ છે ? અને આ કન્યા પણ વિદાય થઈ ! દીકરીને લઈને જતી મોટર ઊપડી ત્યાં સુધી હાંફળીફાંફળી સાથે ડગ ભરતી, સાસરિયાંને દીકરીની સોંપણ કરતી, દીકરીને માથે-મોઢે હાથ ફેરવી રહેલી ડૂમાભરી માતા માટે ‘આવજે બેટા !’ એટલા શબ્દો બોલતાં બોલતાં તો બ્રહ્માંડ ડોલી જાય છે. કેમે કરી દીકરી છાતીએથી છૂટતી નથી. ‘મારી પંખણી….’, ‘મારું ફૂલ….’ એ શબ્દો ‘આવજો આવજો’ ના શોરબકોરમાં ડૂબી ગયા. મોટરે વેગ પકડ્યો, માના હૈયાના રતનને લઈને મોટર …એ….. દૂર ને દૂર…. ચાલી જાય…. માને આશ્વાસન આપવા સગાંસ્નેહીઓ વીંટળાઈ વળ્યાં. કોઈએ પાણી લાવીને આપ્યું. માને જરા શાતા વળી.

પણ દીકરીના બાપ ? અત્યાર સુધી કઠણ છાતી કરીને લગ્નનો અવસર જે ઉકેલી રહ્યા હતા – તે ક્યાં ગયા ? ઓશરીમાં જોયું. ઘરમાં જોયું. ક્યાંય નથી ! તો પછી ગયા ક્યાં ? દેવપૂજાની ઓરડીમાંથી એક ડૂસકું સંભળાયું. જઈને જોયું તો તેઓ ધ્રુસકે ધ્રુસકે રડી રહ્યા હતા. દીવામાં હવે ઘી ખૂટવા આવ્યું હતું તેથી શગ ધ્રૂજી રહી હતી. એ ધ્રૂજતી શગના અજવાળામાં રુદન કરતા બાપના ચહેરાની એકએક રેખા પણ ધ્રૂજી રહી હતી. પાસે મોટો દીકરો પાણીનો પ્યાલો લઈને ઊભો હતો, પણ આંસુ આડે એને કોણ જુએ ? દેવની મૂર્તિ સાથે વાતો કરતા હોય એવો બાપનો કરુણ સ્વર સંભળાયો : ‘ભગવાન ! અલ્લડ વાછરડી જેવી મારી દીકરી… કોઈ દહાડો બાપડીએ કશી લીલીસૂકી જોઈ નથી… પારકા ઘરમાં શી રીતે સમાશે ?’ અને અત્યાર સુધી બાપે જાળવી રાખેલા ધીરજના આચ્છાદાનના સો સો લીરા વાતાવરણમાં ઊડી રહ્યા. ઉપરથી સ્વસ્થ દેખાતા બાપનાં હીબકાં કેમેય શમતાં નહોતાં : ‘મારી લાડકડી….’

દીવાનું ઘી ખૂટ્યું અને શગ એક છેલ્લી ધ્રુજારી સાથે હોલવાઈ ગઈ.

Read Full Post | Make a Comment ( 3 so far )

આજનો સુવિચાર

Posted on સપ્ટેમ્બર 24, 2009. Filed under: આજ નો સુવિચાર | ટૅગ્સ: |

‘સાથે રહીને જુદા રહેવા કરતા જુદા રહીને સાથે રહેવું વધારે સારું છે.’

Read Full Post | Make a Comment ( 5 so far )

જૂની રંગભૂમિ ના સંભારણા (સંપતિ માટે )

Posted on સપ્ટેમ્બર 22, 2009. Filed under: સંભારણા | ટૅગ્સ:, , , , |

જયશીયારામ,

આજે જે ગીત હું રજુ કરુંછું તેગીત ‘શ્રી દેશી નાટક સમાજ’ ના નાટક ‘સંપતિ માટે’ માં નાટ્યમહર્ષિ સ્વ.શ્રી પ્રભુલાલ દ્વિવેદી એ ઈ.સ.૧૯૪૧ માં લખેલ હતું.આ ગીત આજેપણ આજના જમાનાને ખુબજ અનુરૂપ લાગેછે.

———————————————————————————————

બિચારો   ન  થા ,બાપડો   ન થા,

શાણા ની સાથે શાણો,  દુર્જન થી દુર્જન થા,

શાણા છે થોડા થોડા,     શયતાન છે ઘણા

શયતાનથી   શયતાની સમજીને કરતો જા,

                                        શાણાની સાથે શાણો…….

 હથિયાર રાખી મ્યાનમાં નિશાન રાખી ચુપ,

મ્હાત કર દુશ્મનને   જબાન રાખી ચુપ,

ગુપચુપ કરીને   ધા ખુબીથી કરતો જા,

                                     શાણાની સાથે શાણો………..

 બાપડો થયો  તો લોકો તને રડાવશે

ભોળો થયો  તો ભૂંડા તને સતાવશે

સરજોર થોડો  થા,થોડીક ગાળો ખા,

                                   શાણા ની સાથે શાણો…….. 

Read Full Post | Make a Comment ( None so far )

આજ નો સુવિચાર

Posted on સપ્ટેમ્બર 21, 2009. Filed under: આજ નો સુવિચાર | ટૅગ્સ: |

‘માણસ નિષ્ફળ ત્યારે જાય છે જ્યારે તે વિકાસને બદલે ફળ ઝંખે છે.’

Read Full Post | Make a Comment ( None so far )

આજનો સુવિચાર

Posted on સપ્ટેમ્બર 20, 2009. Filed under: આજ નો સુવિચાર |

જ્યારે સખત પરીશ્રમ અને તક ભેગાં મળે છે; ત્યારે જે સર્જાય છે તે ભાગ્ય હોય છે.

Read Full Post | Make a Comment ( None so far )

‘ભૂખ્યો રહેજે કે અરધો રોટલો ખાજે પણ પોતીકો ધંધો કરજે’

Posted on સપ્ટેમ્બર 18, 2009. Filed under: દિવ્યભાસ્કર |

અંગ્રેજીમાં જૂની કહેવત હતી કે કીપ યોર શોપ એન્ડ શોપ વિલ કીપ યુ- તારી સ્વતંત્ર દુકાન રાખ અને તારો એ ધંધો તને આખી જિંદગી પાળશે. કાડિયાવાડમાં દરેક વિશા શ્રીમાળી વાણિયો કે જૈન કદી નોકરી ન કરે. નાનકડી પણ સ્વતંત્ર હાટડી માંડશે. તેના બાપદાદાની શિખામણ હતી કે ‘બેટા કદી જ નોકરી કરતો નહીં. ભૂખ્યો રહેજે કે અરધો રોટલો ખાજે પણ તારો પોતાનો સ્વતંત્ર ધંધો કરજે.’ લગભગ આવી જ નહીં, તેનાથી ઉગ્ર શિખામણ ૨૧મી સદીમાં કમ્પ્યૂટરના મહારથિ સ્ટિવ જોબ્સે અમેરિકાની સ્ટેનફર્ડ યુનિવર્સિટીના ગ્રેજયુએટોને સંબોધતી વખતે આપેલી કે સ્ટે હંગ્રી સ્ટે ફૂલિશ. ભલે લોકો મૂરખ કહે તમને મહિને ૨૫,૦૦૦ ડોલરનો પગાર મળે પણ જો ઇન્ફોટેકનું જ્ઞાન હોય તો પેટે પાટા બાંધીને પણ સ્વતંત્ર ધંધો કરજો.

સ્ટિવ જોબ્સનું આ સૂત્ર જગમશહૂર થઈ ગયું અને દોડતું દોડતું અમદાવાદ સુધી આવ્યું છે. અમદાવાદની ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટયૂટ ઓફ મેનેજમેન્ટ (આઈઆઈએમ)ના ૨૫ જેટલા ગ્રેજ્યુએટોએ ડિગ્રી મેળવીને ઊચા પગારની ગેરંટેડ નોકરીને બદલે સ્વતંત્ર કંપની ખોલી તેની કથા સુંદર રીતે પુસ્તકમાં રશ્મિ બંસલે આલેખી છે અને તેનું નામ પણ રાખ્યું છે. ‘સ્ટે હંગ્રી સ્ટે ફૂલિશ.’

તમને સ્વતંત્ર ધંધો કરવાના કોડ જાગે પણ સાહસ કરતાં પરસેવો વળે તો આ તદ્દન સસ્તું (રૂ.૧૨૫નું) પુસ્તક ખરીદીને પ્રેરણા લેજો. જોકે, સ્વતંત્ર ધંધો કરવાનું કરછી કાડિયાવાડી અને પટેલોને ગળથૂથીમાં પાયું છે. કરછી વાણિયાનો દીકરો મુંબઈ આવી છેવટે ઘરે ઘરે ફરીને પસ્તી ઉઘરાવીને વેપાર કરશે. લારી કરશે પણ નોકરી નહીં કરે.

વાપીમાં ગાર્મેન્ટની ફેકટરી નાખનારા કરછી કાંતિ હરિયાના પિતા શરૂમાં મુંબઈમાં રૂ.પાંચના પગારથી નોકરી કરતા.પછી કેનિયા જઈ સ્વતંત્ર ધંધો શીખ્યા. બન્ને આંખો ચાલી ગઈ છતાં વાપીમાં નિકાસપાત્ર વસ્ત્રો બનાવવાનું કારખાનું નાખ્યું. તમે ટોરેન્ટ લેબોરેટરીઝનું નામ સાંભળ્યું છે. તેના સ્થાપક સ્વ. ઉત્તમચંદકાકા હતા. તેમણે શરૂમાં એક દવાકંપનીમાં નોકરી કરી અને તેનો મોટો પુત્ર સુધીર કિશોર હતો ત્યારે ઘરબેઠાં એલોપથીની દવા જાતે બનાવીને વેચવા માંડ્યા. આજે ટોરેન્ટ લેબોરટરી વિદેશમાં દવા નિકાસ કરે છે. હેમરાજ શાહ પહેરેલે કપડે કરછથી મુંબઈ આવેલા તે આજે સ્ટેશનરીનો મોટો ઉધોગ ચલાવે છે અને મુંબઈમાં ગુજરાતીઓનું મંડળ ચલાવે છે. તમે ચંદ્રકાંત બક્ષીના તમામ પુસ્તકોનું પ્રકાશન કરનારા ધનજીભાઈ શાહની નવભારત પ્રકાશનની સંસ્થાનું નામ જાણો છો. આ ધનજીભાઈ કચ્છથી મુંબઈ આવ્યા ત્યારે રહેવા ઘર નહોતું. નોકરી કરી જ નહીં. ધંધો કરવા માટે બાંકડો પણ ભાડે લીધેલો. માટુંગાની ગુર્જરવાડીમાં રહી કાલબાદેવીમાં આર્યનિવાસ લોજ સામે જૂના ગુજરાતી પુસ્તકો વેચતા, તોય પુસ્તકો બાકી રહે તો ઘરે ઘરે ફરી ફરીને વેચતા આજે તેની જબરજસ્ત પ્રકાશન કંપની છે.

આફ્રિકામાં શિક્ષકની નોકરી કરનારા લલ્લુભાઈ પટેલે મુંબઈ આવી એગ્રીકલ્ચરલ ઇકિવપમેન્ટનું કારખાનું શરૂ કર્યું. તેમના પુત્રો સાહસિકોને ઇન્ડસ્ટ્રીયલ એવોર્ડ આપે છે. ડો. મોહન પટેલ ઇજનેરીની ડિગ્રી પછી તાતાની મલાઈદાર નોકરી કરતા હતા પણ પછી પોતાનું કારખાનું શરૂ કરીને સફળ થયા છે. આઈઆઈએમના ગ્રેજયુએટો તો પિતાની કમાઈના રૂ.બેથી પાંચ લાખની ફી ભરીને સોનાની લગડી જેવી ડિગ્રી લે છે તેઓ માટે નોકરી મેળવવી આસાન હોય છે, પણ તેમાંથી ઘણા ‘કરછી સ્પિરિટ’વાળા છે તેવા પચીસ ગ્રેજયુએટો ‘અડધો રોટલો’ ખાઈ પોતાની સ્વતંત્ર કંપની સ્થાપે છે.

આઈઆઈએમના ગ્રેજ્યુએટોમાં દીપા રંગરાજન નામની મૂળ બેંગલુરુની યુવતીનો દાખલો લઈએ. તેના પિતા ન્યૂ યોર્કમાં યુનાઇટેડ નેશન્સમાં કામ કરતા. પછી દિલ્હી સેટલ થયા. તેમણે આઈઆઈટીની ડિગ્રી લીધી. તેનાથી ધરપત ન થતાં અમદાવાદ આવી. દીપાના કુટુંબમાં બાપજન્મારે કોઈએ પણ સ્વતંત્ર ધંધો કે વેપાર કરેલો નહીં. દીપાએ સોનાની લગડી જેવી ડિગ્રીઓ પછી મોટી મોટી જબ્બર કંપનીમાં ઊચા પગારની નોકરી મેળવી. ક્રિસલિથી માંડીને અમેરિકન એકસપ્રેસ બેન્કમાં મહિને રૂ. ત્રણ લાખના પગારની નોકરી હતી. તે સમયે દીપાને સ્વામીનાથન નામના મિત્ર અફળાયા. સ્વામીનાથને કહ્યું ‘તારે નોકરી શું કામ કરવી જોઈએ? પેટ ભરાય છે પણ શું મન ભરાય છે?’ સ્વામીનાથન પછી બિઝનેસ ઇન્ડિયાના મદદનીસ તંત્રી થયા. બન્ને પરણી ગયાં અને તેમણે આઈઆરઆઈએસનામની ઇન્ફોટેક કંપની શરૂ કરી.અતિઉપયોગી આઇડિયા હતો. કોઈ મોટી નાણા સંસ્થા હોય કે નાનકડો શેરબજારનો ઇન્વેસ્ટર હોય તે તમામને જુદી જુદી કંપનીઓની નાણાકીય હાલતનું ઊંડાણથી વિશ્લેષણ કરીને પછી રોકાણની સલાહ આપવી અને એ ધંધો જામ્યો. યાદ રહે કે સ્વતંત્ર ધંધો હંમેશાં સફળ જાય તેવું લખી આપ્યું નથી. તમારે ઘણી નિષ્ફળતાઓનો સામનો કરવા તૈયાર રહેવું પડે.

રૂબી અશરફ નામની સાહસીની વાત લઈએ. તેના પિતા દિલ્હીમાં ડિફેન્સ ખાતામાં કામ કરતા હતા પણ તેને ‘નોકરું’ ફાવ્યું નહીં. તેમણે એક કન્સલ્ટંટ કંપની શરૂ કરી. રૂબી હજી સ્કૂલમાં હતી ત્યારે તેના પિતા તેને બિઝનેસ-મિટિંગમાં લઈ જતા. તેને બિઝનેસ ઓરિયેન્ટેડ બનાવવા માગતા હતા. દીકરા કરતાં દીકરી બાપનો વારસો સારી રીતે જાળવશે તેવી પિતાને આશા હતી પણ રૂબીને જામ્યું નહીં. તેણે મેડિકલ કા”લેજમાં દાખલ થઈ ડોક્ટર બનવાનું વિચાર્યું.મેડિકલ કોર્સમાં મડદાં ચીરવાનું કામ હોય છે. એનેટોમી શીખવા માટે આવું કરવાનો રૂબીનો જીવ ચાલ્યો નહીં. કોર્સ છોડીને તેણે સાયન્સની માસ્ટર ડિગ્રી લીધી.

યાદ રહે કે આ પુસ્તક (‘સ્ટે હંગ્રી સ્ટે ફૂલિશ’)માં જેના જેના દાખલા આપ્યા છે તે મોટે ભાગે ડબલ ડિગ્રીવાળા છે અગર ત્રણ ત્રણ ડિગ્રીવાળા છે. આજે જેને ખૂબ ભણવાની, પછી પરદેશ જઈને ભણવાની સગવડ હોય છે અગર તો સગવડ કરી શકાય છે તેવી છોકરીઓ શું કામ ભણતી નથી? શું કામ ગુજરાતી છોકરી મેરેજ ઓરિયેન્ટેડ બની રહે છે? એમબીએ કે એમએ થઈને વહુ બની રસોડું સંભાળવાનાં કોડ શું કામ જાગે છે? રૂબીએ એમએસસી કર્યું. પછી બ્રિટન જઈને પીએચડીની ડિગ્રી લીધી તેનાથી ધરપત ન થતાં તે અમદાવાદમાં મેનેજમેન્ટના કોર્સ શીખવા આવી અને… અને .. રૂબીની આખી માનસકિતા આપણી આ અમદાવાદની સંસ્થાએ ફેરવી નાખી. તેની પર્સનાલિટી બદલાઈ ગઈ. પ્રોફેસર ઇન્દિરા પરીખ તેમના પ્રેરણાદાયી પ્રોફેસર બન્યાં. ત્યારથી તેનામાં સ્વતંત્ર ધંધો કરવાની ખ્વાહિશ હતી. કમાલ જોઈ લો કે રૂબી પરણીને અમેરિકા ગઈ.ત્યાં તેણે રાઇસ યુનિવર્સિટીમાં પાછો નવો કોર્સ લીધો! પરણ્યા પછી અને સંતાનો થયાં પછી અને મહિને રૂ ૧૦ લાખની આવક પછી પણ કેટલીય આવી રૂબી જેવી યુવતી ભણ-ભણ-ભણ કરે છે. તમે શું કરો છો? બાળોતિયાં જ બદલો છો?

આ પુસ્તકમાં (સ્ટે હંગ્રી સ્ટે ફૂલિશ) કે. રાધવેન્દ્ર રાવની સ્ટોરી વાંચવા જેવી છે. તેના પિતા રેલવેમાં નોકરી કરતા હતા. કોઈએ સાત પેઢીથી સ્વતંત્ર ઉધોગ કે વેપાર કરેલા નહીં. તામિલનાડુના તેનાલી ગામે બીકોમ ભણીને તેણે મુંબઈમાં ક્વોલિટી આઇસક્રીમમાં નોકરી મેળવી પણ પછી અમદાવાદમાં આઈઆઈએમમાં જોડાયા પછી આખું માનસ પલટાઈ ગયું. તેણે ઘણી નોકરીઓ બદલી.અશોક લેલેન્ડ પછી સ્ટાન્ડર્ડ ઓર્ગેનિકસ વગેરે કંપનીમાં કામ કર્યું. તેણે જોયું કે ભારતમાં ફાર્માસ્યુટિકલ ઉધોગનું ભાવિ ઊજળું છે. તે માટે પરદેશ જઈ અભ્યાસ કર્યોઅને પછી ઓર્કિડ ફાર્માસ્યુટિકલ્સનું પોતાનું જ કારખાનું શરૂ કર્યું. જેણે પણ ફાર્માસ્યુટિકલ ઉધોગ નાખ્યો છે, તે માલદાર થયા છે. એટલે ડા”કટરની ડિગ્રી લઈને માત્ર દર્દી-ઘરાક પાસેથી પૈસા પડાવવાના ધંધા કરતાં ફાર્મસસ્ટિ બની અમેરિકા અને ઇંગ્લેન્ડ – જર્મનીને હંફાવે તેવી ફાર્મસી ઇન્ડસ્ટ્રી શરૂ કરવી જોઈએ. ગેરંટેડ સફળતા છે.

નરેન્દ્ર મુરકુમ્બી નામના યુવાનનો દાખલો જોવા જેવો છે. મૂળ બેલગામના આ યુવાને શરૂમાં માન્યું કે ઇલેકટ્રોનિક એન્જિનિયરિંગની ડિગ્રીવાળાને સારો પગાર મળે છે એટલે તેની ડિગ્રી લીધી પણ નરેન્દ્રના બાપદાદા બધા જ વેપારી હતા. વેપારીના દીકરાને નોકરી ફાવી નહીં. ત્યારે કોઈએ સલાહ આપી કે એમબીએ થા અને નરેન્દ્ર અમદાવાદ આવી ગયા. ભણતાં ભણતાં તેણે સ્વતંત્ર ધંધો જ કરવાનું નક્કી કર્યું. તેનો એક મિત્ર મળી ગયો.તે સમયે તાતા કંપનીએ બાયો પેસ્ટિસાઇડઝ બનાવતા કારખાનાનો પ્રોજેકટ કરીને પડતો મૂકયો પણ નરેન્દ્ર મુરકુમ્બી અને તેના મિત્રે રૂ.૨૫ લાખની લોન લઈને ‘મુરકુમ્બી બાયો એગ્રો’ કંપની શરૂ કરી એ પછી જુદા જુદા ઉધોગમાં પડ્યા. બેલગામમાં શેરડી થાય છે, તેથી ખાંડ તો ખરી જ. નરેન્દ્ર મુરકુમ્બીએ પછી રેણુકા સુગર્સ કંપની શરૂ કરી. આજે રેણુકા સુગર કંપની રૂ.૧૦૦૦ કરોડની છે.

ખરેખર તો તમારે આંગણે જ અમદાવાદમાં ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટયૂટ ઓફ મેનેજમેન્ટ છે. ત્યાંના પ્રિન્સિપાલ અને પ્રોફેસરો સાથે એપોઇન્ટમેન્ટ ગોઠવીને જાતે જઈને ભૂતકાળના વિધાર્થીઓના અનુભવ જાણો. ખાસ કરીને ત્યાં સેન્ટર ફોર ઇન્નોવેશન, ઇનકયુલેશન એન્ડ એન્ટરપ્રેન્યોરશિપ નામનું કેન્દ્ર છે.તે છેલ્લાં આઠ વર્ષથી કામ કરે છે. તેની મુલાકાત લો. નરેન્દ્ર મોદીની સરકાર આ સંસ્થાને સારો સહકાર આપે છે, ઉપરાંત કેન્દ્ર સરકારનું ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ સાયન્સ એન્ડ ટેકનોલોજી પણ સહકાર આપે છે. માઇક્રોસોફ્ટ, વાઢવાણી ફાઉન્ડેશન તેમ જ સિલિકોનવેલીના સફળ સાહસિકોનો અનુભવ અહીંથી જાણવા મળે છે. આપણું જૂનું સંસ્કૃતનું સૂત્ર ભૂલશો નહીં – ‘સાહસે શ્રી:’ સાહસ કરો તો જ લક્ષ્મી મળશે.

(દિવ્ય ભાસ્કર માંથી સાભાર)

Read Full Post | Make a Comment ( 2 so far )

વૃદ્ધાવસ્થા

Posted on સપ્ટેમ્બર 17, 2009. Filed under: આજ નો સુવિચાર |

જ્યારે કેક કરતાં મીણબત્તીનો ખર્ચો વધારે આવે,
ત્યારે     સમજવું   કે     તમે   વૃદ્ધ       થતા  જાઓ છો.

મનુષ્યની અવસ્થા-શૈશવ, યૌવન અને વૃદ્ધાવસ્થા. શૈશવ એ વિસ્મયનો, યૌવન ઉત્સાહ અને સામાન્ય રીતે વૃદ્ધાવસ્થાએ શાણપણનો સમય છે.પણ વિસ્મય,ઉત્સાહ અને શાણપણ દરેક પાસે હોય એવું માની લેવાને કારણ નથી.અકાળે વૃદ્ધ થતાં યુવાનો પણ હોય હે અને વૃદ્ધાવસ્થામાં યૌવનની પ્રતીતિ આપતા વૃદ્ધો પણ હોય છે. વય વધે એટલે શાણપણ વધે એટલે આવે એવું પણ નથી.
                      જ્યારે તમે ચોવીસ કલાક તમારા ભૂતકાળને વગોળ્યા કરો ત્યારે એમ સમજવું કે તમે હવે વૃદ્ધ થયા છો. આ બધી અવસ્થા જેટલી શારીરિક છે એનાથી વિશેષ માનસિક છે.ચારેક વર્ષ પહેલાં બ્રિટિશ  કવિયત્રી કેથરીન રેઈનને મળવાનું થયું હતું. બ્યાસી વર્ષની ઉંમરે એમણે કલા અને સંસ્કૃતિનું મેગેઝીન પ્રગટ કરવાનું શરૂ કર્યું . પાંસઠની આસપાસની એવી કેટલી વ્યક્તિઓ જોઈ છે કે જેમણે આ ઉંમરે મહાનિબંધ લખીને પી.એચ.ડી પ્રાપ્ત કરવાનો નિર્ણય કર્યો હોય. આનો અર્થ એવો થયો કે વૃદ્ધાવસ્થા છે, છતાં પણ કેટલાક માણસોને એને ઓળંગતાં અને અતિક્રમતાં આવડે છે. વૃદ્ધાવસ્થાનો વિક્લ્પ મરણ સિવાય કોઈ નથી એમ કોઈકે  કહ્યું છે. મરણ  અને વૃદ્ધાવસ્થામાંથી જો કોઈ પસંદ કરવાનું હોય તો ચૈતન્યથી મહેંકતો જીવંત માણસ વૃદ્ધાવસ્થાને સ્વીકારી લેશે.

                     લાંબું જીવનના ફાયદા અને ગેરફાયદા બંને છે.વૃદ્ધાવસ્થાની મોટામાં મોટી કરુણતા એ છે કે તમારી ઉંમરના, તમારી આસપાસના અનેક માણસો મૃત્યુ પામ્યા હોય છે અને તમે એકલા, વધુ પડતા એકલવાયા થતા જાઓ છો. ઈન્દ્રિયો એક પછી એક ધીમે ધીમે ઓલવાતી જાય છે. નવી પેઢી પોતાની કારકિર્દી બનાવવામાં પડી છે. તમારી પાસે ફુરસદ સિવાય કશું નથી અને નવી પેઢીને તમારે માટે ફુરસદ નથી.

                     કોઈ માણસ કેટલું જીવે છે એ મહત્ત્વનું નથી. કેવું જીવ છે એ મહત્ત્વનું છે. માણસ પાસે દ્રષ્ટિ હોય તો એ વૃદ્ધાવસ્થાને પણ અર્થપૂર્ણ અને  સૌંદર્યમય બનાવે છે. વૃદ્ધાવસ્થા શાપને વરદાનમાં  ફેરવવાની કલા જેને પ્રાપ્ત થઈ છે એ સનાતન યુવાન છે.

Read Full Post | Make a Comment ( None so far )

લાંબુ જીવાડે લસણ

Posted on સપ્ટેમ્બર 15, 2009. Filed under: આરોગ્ય | ટૅગ્સ:, |

                                                                 

લસણનો વર્ષોથી સામાન્‍ય માણસ ઔષધ તરીકે ઉપયોગ કરે છે. દુનિયાના મોટા ભાગના દેશોના લોકોમાં લસણ એક ઉત્તમ ખાદ્યપદાર્થ છે. લસણની ધોળી અને રાતી એમ બે જાતો છે અને મોટે ભાગે બીજા ગુણોમાં સરખી છે. એક બીનું લસણ ગુણમાં વધારો કરે છે. લસણ કૃમિઓને, કોઢને સફેદ ડાઘનો નાશ કરે છે. તે સ્નિગ્‍ધ, ઉષ્‍ણ, વીર્યવર્ધક તીખા રસથી યુક્ત ગુરુ ભારે છે. અદ્યતન વૈજ્ઞાનિક મત પ્રમાણે તે કેલ્શિયમ, પોટેશિયમ અને ફોસ્‍ફરસ જેવાં ખનિજ તત્‍વો ધરાવે છે. તેમાં આયોડિન અને આલ્‍કોહોલનો પણ અંશ છે. વિટામીન બી, સી અને થોડા પ્રમાણમાં ‘એ‘ પણ છે. લસણ હ્રદયના રક્ત પરિભ્રમણ તંત્ર માટે ઘણું જ ફાયદાકારક છે. તે રક્તમાં ખાંડનું પ્રમાણ જાળવી રાખે છે. જે ડા‍યાબિટીસ માટે ઉપયોગી છે. તેમજ આંતરડાના રોગને મટાડે છે. લસણ શ્વસનતંત્રના રોગો શરદી, કફ, ક્ષય, ઈન્‍ફલ્‍યુએન્‍ઝા વગેરે મટાડવામાં ઉપયોગી છે. એલર્જીથી પીડાતા લોકોને પણ રાહત આપે છે. લસણમાં એસ્‍ટોજેનિક હોર્મોન હોવાથી સ્‍તનપાન કરાવતી માતાને બાળક માટે વધુ દૂધ ઉત્‍પન્ન કરવામાં મદદરૂપ છે.
ઉપયોગ-
૧) કાન વહેતો હોય અને સણકા આવતા હોય તો લસણને જરા છૂંદી, તલના તેલમાં ઉકાળી આ તેલનાં બે-બે ટીપાં દિવસમાં બે વખત કાનમાં નાખવાં.
(૨) આધાશીશી (અર્ધા માથાનો દુખાવો) ઉપર : લસણનાં ત્રણ-ચાર ટીપાં નાકમાં પાડવાં.
(૩) ન પાકતા ગૂમડા અને ગાંઠ ઉપર : લસણ અને મરી વાટીને તેનો લેપ લગાડવો.
(૪) જખમ પાકે નહિ અને તેમાં કીડા પડે નહિ તે માટે લસણનો લેપ લગાડવો.
(૫) સર્વ પ્રકારના વાયુ ઉપર : ૫૦ ગ્રામ લસણ છોલી તેમાં હિંગ, જીરું, સિંધવ, સંચળ, સૂંઠ અને મરી આ છ વસ્‍તુઓ દરેક દસ-દસ ગ્રામ લઇ, લસણ સાથે વાટી, તેની નાની નાની ગોળીઓ બનાવી સૂકવી લેવી. તેમાંથી બે-બે ગોળી સવારે અને રાતે પાણી સાથે ગળવી.
(૬) શરીરની ગરમીથી અંગ ઉપર લાલ લાલ ચાઠાં પડ્યાં હોય તો તેના ઉપર તથા દાદર ઉપર-લસણ વાટી તેનો રસ ચોપડવો.
(૭) આમવાત ઉપર : લસણની પાંચ-છ કળીઓ ઘીમાં શેકીને પ્રથમ ગ્રાસ તેનો ખાઇ પછી જમવું.
(૮) અપસ્‍માર અને અર્દિતવાયુ (મોઢું વાંકું થવાની તકલીફ) ઉપર : લસણ વાટી તલના તેલ સાથે ખાવું.
(૯) ઉદરરોગ ઉપર : છોલીને સાફ કરેલું લસણ એક રાત છાશમાં પલાળી રાખવું, આ લસણ એક ભાગ, તેનાથી અર્ધો ભાગ સિંધવ અને ચોથો ભાગ શેકેલી હિંગ એકત્ર કરી સર્વેનું જેટલું વજન થાય તેટલો વજનનો આદુનો રસ લઇ બધું એકસાથે વાટી લેવું. તેની નાની નાની ગોળીઓ બનાવી દરરોજ બે-બે ગોળી છાશ સાથે દિવસમાં બે વખત લેવી.
(૧૦) વિષમજવર અને વાત વ્‍યાધિ ઉપર : લસણના કલ્‍કમાં તલનું તેલ અને જરા સિંધવ નાખી તેનું દરરોજ સવારે પ્રાશન કરવું. આથી સર્વાંગ વાત વ્‍યાધિ મટે છે.
(૧૧) લોહીના ઊંચા દબાણ ઉપર : દરરોજ સવારે લસણની બે કે ત્રણ કળી સારી પેઠે લસોટીને થોડા દૂધ સાથે મેળવીને તે દૂધ પીવું. બીજું કાંઇ પણ ખાવુંપીવું નહિં. થોડા દિવસમાં લોહીનું ઊંચું દબાણ નોર્મલ થાય છે. લસણ, ફુદીનો, જીરું, ધાણા, મરી અને સિંધવની ચટણી ખાવાથી પણ લોહીનું ઊંચું દબાણ નોર્મલ થાય છે.
(૧૨) ગાંઠ, ગૂમડાં અને બાંબલાઇ પાકીને ફૂટે તે માટે લસણ અને મરી વાટી, લેપ જેવું બનાવીને ચોપડવું.
(૧૩) દાદર ઉપર લસણની કળીઓ વાટીને લગાડવી.
(૧૪) ખરજવા ઉપર : લસણની કળીઓ વાટીને બનાવેલી લૂગદી બાંધવી.
(૧૫) મૂર્છારોગ અને હિસ્‍ટીરીયા માટે લસણ વાટીને સૂંઘવું.
(૧૬) હડકાયું કૂતરું કરડે તેના ઉપર લસણ વાટીને ચોપડવું તથા જમવામાં પણ લસણનો ઉપયોગ કરવો.
(૧૭) સર્વાંગ વાતરોગ માટે એક પ્રયોગ – લસણની ચાર કળીઓ લઇ તેને રોજ રાતે અર્ધા ગ્‍લાસ પાણીમાં ભીંજાવી રાખવી. બીજા દિવસે સવારે તેને વાટી તે જ પાણી સાથે પી જવું. અર્ધો કલાક બીજું કાંઇ લેવું નહિ. આવી રીતે એક અઠવાડીયું કરવું. બીજા અઠવાડીયે છ કળીનો પ્રયોગ કરવો. ત્રીજા અઠવાડીયે આઠ કળીનો પ્રયોગ કરવો. ત્‍યારપછી એક અઠવાડીયું આ પ્રયોગ બંધ રાખવો. ત્‍યારપછી ફરીને આ જ પ્રયોગ કરવો. એ જ રીતે ત્રણ વખત આ પ્રયોગથી વાતરોગથી છુટકારો મળે છે.
(૧૨) ગાંઠ, ગૂમડાં અને બાંબલાઇ પાકીને ફૂટે તે માટે લસણ અને મરી વાટી, લેપ જેવું બનાવીને ચોપડવું.
(૧૩) દાદર ઉપર લસણની કળીઓ વાટીને લગાડવી.
(૧૪) ખરજવા ઉપર : લસણની કળીઓ વાટીને બનાવેલી લૂગદી બાંધવી.
(૧૫) મૂર્છારોગ અને હિસ્‍ટીરીયા માટે લસણ વાટીને સૂંઘવું.
(૧૬) હડકાયું કૂતરું કરડે તેના ઉપર લસણ વાટીને ચોપડવું તથા જમવામાં પણ લસણનો ઉપયોગ કરવો.
(૧૭) સર્વાંગ વાતરોગ માટે એક પ્રયોગ – લસણની ચાર કળીઓ લઇ તેને રોજ રાતે અર્ધા ગ્‍લાસ પાણીમાં ભીંજાવી રાખવી. બીજા દિવસે સવારે તેને વાટી તે જ પાણી સાથે પી જવું. અર્ધો કલાક બીજું કાંઇ લેવું નહિ. આવી રીતે એક અઠવાડીયું કરવું. બીજા અઠવાડીયે છ કળીનો પ્રયોગ કરવો. ત્રીજા અઠવાડીયે આઠ કળીનો પ્રયોગ કરવો. ત્‍યારપછી એક અઠવાડીયું આ પ્રયોગ બંધ રાખવો. ત્‍યારપછી ફરીને આ જ પ્રયોગ કરવો. એ જ રીતે ત્રણ વખત આ પ્રયોગથી વાતરોગથી છુટકારો મળે છે.

Read Full Post | Make a Comment ( 3 so far )

કહેવતો– રૂઢી પ્રયોગો

Posted on સપ્ટેમ્બર 13, 2009. Filed under: આજ નો સુવિચાર |

  1. અક્કરમીનો પડીઓ કાંણો
  2. અક્કલ ઉધાર ન મળે
  3. અણીનો ચૂક્યો સો વરસ જીવે
  4. અતિ લોભ તે પાપનું મૂળ
  5. અત્તરનાં છાંટણા જ હોય, અત્તરના કુંડા ન ભરાય
  6. અધૂરો ઘડો છલકાય ઘણો
  7. અન્ન અને દાંતને વેર
  8. અન્ન તેવો ઓડકાર
  9. અવળે અસ્ત્રે મૂંડી નાખવો
  10. અંગૂઠો બતાવવો
  11. અંજળ પાણી ખૂટવા
  12. અંધારામાં તીર ચલાવવું
  13. આકાશ પાતાળ એક કરવા
  14. આગ લાગે ત્યારે કૂવો ખોદવા ન જવાય
  15. આગળ ઉલાળ નહિ ને પાછળ ધરાળ નહિ
  16. આગળ બુદ્ધિ વાણિયા, પાછળ બુદ્ધિ બ્રહ્મ
  17. આજ રોકડા, કાલ ઉધાર
  18. આજની ઘડી અને કાલનો દિ
  19. આદર્યા અધૂરા રહે, હરિ કરે સો હોઈ
  20. આદુ ખાઈને પાછળ પડી જવું
  21. આપ ભલા તો જગ ભલા
  22. આપ મુવા પીછે ડૂબ ગઈ દૂનિયા
  23. આપ મુવા વિના સ્વર્ગે ન જવાય
  24. આપ સમાન બળ નહિ
  25. આફતનું પડીકું
  26. આબરૂના કાંકરા કરવા
  27. આભ ફાટ્યું હોય ત્યાં થીગડું ન દેવાય
  28. આમલી પીપળી બતાવવી
  29. આરંભે શૂરા
  30. આલિયાની ટોપી માલિયાને માથે
  31. આવ પાણા પગ ઉપર પડ
  32. આવ બલા પકડ ગલા
  33. આળસુનો પીર
  34. આંકડે મધ ભાળી જવું
  35. આંખ આડા કાન કરવા
  36. આંગળા ચાટ્યે પેટ ન ભરાય
  37. આંગળી ચિન્ધ્યાનું પુણ્ય
  38. આંગળી દેતાં પહોંચો પકડે
  39. આંગળીથી નખ વેગળા જ રહે
  40. આંગળીના વેઢે ગણાય એટલાં
  41. આંતરડી દૂભવવી
  42. આંધળામાં કાણો રાજા
  43. આંધળી દળે ને કૂતરા ખાય
  44. આંધળે બહેરું કૂટાય
  45. આંધળો ઓકે સોને રોકે
  46. ઈટનો જવાબ પથ્થર
  47. ઉજ્જડ ગામમાં એરંડો પ્રધાન
  48. ઉડતા પંખીને પાડે તેવો હોંશિયાર
  49. ઉતર્યો અમલદાર કોડીનો
  50. ઉતાવળે આંબા ન પાકે
  51. ઉંઠા ભણાવવા
  52. ઉંદર બિલાડીની રમત
  53. ઉંદરની જેમ ફૂંકી ફંકીને કરડવું
  54. ઊલમાંથી ચૂલમાં પડવા જેવો ઘાટ
  55. ઊંટ મૂકે આંકડો અને બકરી મૂકે કાંકરો
  56. ઊંટની પીઠે તણખલું
  57. ઊંટે કર્યા ઢેકા તો માણસે કર્યા કાંઠા
  58. ઊંડા પાણીમાં ઉતરવું નહિ
  59. ઊંધા રવાડે ચડાવી દેવું
  60. ઊંધી ખોપરી
  61. એક કરતાં બે ભલા
  62. એક કાનેથી સાંભળી બીજા કાનેથી કાઢી નાખવું
  63. એક કાંકરે બે પક્ષી મારવા
  64. એક ઘા ને બે કટકા
  65. એક દી મહેમાન, બીજે દી મહી, ત્રીજે દી રહે તેની અક્કલ ગઈ
  66. એક નન્નો સો દુ:ખ હણે
  67. એક નૂર આદમી હજાર નૂર કપડાં
  68. એક પગ દૂધમાં ને એક પગ દહીંમાં
  69. એક ભવમાં બે ભવ કરવા
  70. એક મરણિયો સોને ભારી પડે
  71. એક મ્યાનમાં બે તલવાર ન રહે
  72. એક સાંધે ત્યાં તેર તૂટે
  73. એક હાથે તાળી ન પડે
  74. એકનો બે ન થાય
  75. એના પેટમાં પાપ છે
  76. એનો કોઈ વાળ વાંકો ન કરી શકે
  77. એરણની ચોરી ને સોયનું દાન
  78. એલ-ફેલ બોલવું
  79. ઓછું પાત્ર ને અદકું ભણ્યો
  80. ઓળખીતો સિપાઈ બે દંડા વધુ મારે
  81. કજિયાનું મોં કાળું
  82. કમળો હોય તેને પીળું દેખાય
  83. કમાઉ દીકરો સૌને વહાલો લાગે
  84. કરમ કોડીના અને લખણ લખેશરીના
  85. કરો કંકુના
  86. કરો તેવું પામો, વાવો તેવું લણો
  87. કર્મીની જીભ, અકર્મીના ટાંટીયા
  88. કાકા મટીને ભત્રીજા ન થવાય
  89. કાખમાં છોકરું ને ગામમાં ઢંઢેરો
  90. કાગડા બધે ય કાળા હોય
  91. કાગડો દહીંથરું લઈ ગયો
  92. કાગના ડોળે રાહ જોવી
  93. કાગનું બેસવું ને ડાળનું પડવું
  94. કાગનો વાઘ કરવો
  95. કાચા કાનનો માણસ
  96. કાચું કાપવું
  97. કાન છે કે કોડિયું?
  98. કાન પકડવા
  99. કાન ભંભેરવા/કાનમાં ઝેર રેડવું
  100. કાનનાં કીડા ખરી પડે તેવી ગાળ
  101. કાનાફૂંસી કરવી
  102. કાપો તો લોહી ન નીકળે તેવી સ્થિતિ
  103. કામ કામને શિખવે
  104. કામના કૂડા ને વાતોના રૂડા
  105. કારતક મહિને કણબી ડાહ્યો
  106. કાળા અક્ષર ભેંશ બરાબર
  107. કાંચિડાની જેમ રંગ બદલવા
  108. કાંટો કાંટાને કાઢે
  109. કીડી પર કટક
  110. કીડીને કણ અને હાથીને મણ
  111. કીધે કુંભાર ગધેડે ન ચડે
  112. કુકડો બોલે તો જ સવાર પડે એવું ન હોય
  113. કુલડીમાં ગોળ ભાંગવો
  114. કુંન્ડુ કથરોટને હસે
  115. કુંભાર કરતાં ગધેડા ડાહ્યાં
  116. કૂતરાની પૂંછડી વાંકી તે વાંકી જ રહે
  117. કૂતરાનો સંઘ કાશીએ ન પહોંચે
  118. કૂતરું કાઢતા બિલાડું પેઠું
  119. કૂવામાં હોય તો અવેડામાં આવે
  120. કેટલી વીસે સો થાય તેની ખબર પડવી
  121. કેસરિયા કરવા
  122. કોઈની સાડીબાર ન રાખે
  123. કોઠી ધોઈને કાદવ કાઢવો
  124. કોણીએ ગોળ ચોપડવો
  125. કોથળામાં પાનશેરી રાખીને મારવો
  126. કોથળામાંથી બિલાડું કાઢવું
  127. કોના બાપની દિવાળી
  128. કોની માંએ સવા શેર સૂંઠ ખાધી છે
  129. કોલસાની દલાલીમાં કાળા હાથ
  130. ક્યાં રાજા ભોજ અને ક્યાં ગાંગો તેલી?
  131. ખણખોદ કરવી
  132. ખંગ વાળી દેવો
  133. ખાખરાની ખિસકોલી સાકરનો સ્વાદ શું જાણે
  134. ખાટલે મોટી ખોટ કે પાયો જ ન મળે
  135. ખાડો ખોદે તે પડે
  136. ખાતર ઉપર દીવો
  137. ખાલી ચણો વાગે ઘણો
  138. ખાળે ડૂચા અને દરવાજા મોકળા
  139. ખિસ્સા ખાલી ને ભભકો ભારી
  140. ખીલાના જોરે વાછરડું કૂદે
  141. ખેલ ખતમ, પૈસા હજમ
  142. ખેંચ તાણ મુઝે જોર આતા હૈ
  143. ખોદે ઉંદર અને ભોગવે ભોરિંગ
  144. ખોદ્યો ડુંગર ને કાઢ્યો ઉંદર
  145. ગઈ તિથિ જોશી પણ ન વાંચે
  146. ગગા મોટો થા પછી પરણાવશું
  147. ગતકડાં કાઢવા
  148. ગધેડા ઉપર અંબાડી
  149. ગધેડાને તાવ આવે તેવી વાત
  150. ગરજ સરી એટલે વૈદ વેરી
  151. ગરજવાનને અક્કલ ન હોય
  152. ગરજે ગધેડાને પણ બાપ કહેવો પડે
  153. ગંજીનો કૂતરો, ન ખાય ન ખાવા દે
  154. ગાજરની પીપૂડી વાગે ત્યાં સુધી વગાડવાની ને પછી ખાઈ જવાની
  155. ગાજ્યા મેઘ વરસે નહિ ને ભસ્યા કૂતરા કરડે નહિ
  156. ગાડા નીચે કૂતરું
  157. ગાડી પાટે ચડાવી દેવી
  158. ગાભા કાઢી નાખવા
  159. ગામ હોય ત્યાં ઉકરડો પણ હોય
  160. ગામના મહેલ જોઈ આપણાં ઝૂંપડાં તોડી ન નખાય
  161. ગામના મોંએ ગરણું ન બંધાય
  162. ગાય દોહી કૂતરાને પાવું
  163. ગાંઠના ગોપીચંદન
  164. ગાંડા સાથે ગામ જવું ને ભૂતની કરવી ભાઈબંધી
  165. ગાંડાના ગામ ન વસે
  166. ગાંડી માથે બેડું
  167. ગાંડી સાસરે ન જાય અને ડાહીને શિખામણ આપે
  168. ગાંધી-વૈદનું સહીયારું
  169. ગેંગે-ફેંફે થઈ જવું
  170. ગોળ ખાધા વેંત જુલાબ ન લાગે
  171. ગોળ નાખો એટલું ગળ્યું લાગે
  172. ગોળથી મરતો હોય તો ઝેર શું કામ પાવું?
  173. ગ્રહણ ટાણે સાપ નીકળવો
  174. ઘડો-લાડવો કરી નાખવો
  175. ઘર ફૂટે ઘર જાય
  176. ઘર બાળીને તીરથ ન કરાય
  177. ઘરડા ગાડા વાળે
  178. ઘરડી ઘોડી લાલ લગામ
  179. ઘરના છોકરા ઘંટી ચાટે ને પાડોશીને આટો
  180. ઘરની દાઝી વનમાં ગઈ તો વનમાં લાગી આગ
  181. ઘરની ધોરાજી ચલાવવી
  182. ઘરમાં હાંડલા કુસ્તી કરે તેવી હાલત
  183. ઘરે ધોળો હાથી બાંઘવો
  184. ઘાણીનો બળદ ગમે તેટલું ચાલે પણ રહે જ્યાં હતો ત્યાં જ
  185. ઘી ઢોળાયું તો ખીચડીમાં
  186. ઘી-કેળાં થઈ જવા
  187. ઘીના ઠામમાં ઘી પડી રહ્યું
  188. ઘેર ઘેર માટીના ચૂલા
  189. ઘો મરવાની થાય ત્યારે વાઘરીવાડે જાય
  190. ઘોડે ચડીને આવવું
  191. ઘોરખોદિયો
  192. ઘોંસ પરોણો કરવો
  193. ચકીબાઈ નાહી રહ્યાં
  194. ચડાઉ ધનેડું
  195. ચપટી ધૂળની ય જરૂર પડે
  196. ચપટી મીઠાની તાણ
  197. ચમડી તૂટે પણ દમડી ન છૂટે
  198. ચમત્કાર વિના નમસ્કાર નહિ
  199. ચલક ચલાણું ઓલે ઘેર ભાણું
  200. ચાદર જોઈને પગ પહોળા કરાય
  201. ચાર મળે ચોટલા તો ભાંગે કૈંકના ઓટલા
  202. ચાલતી ગાડીએ ચડી બેસવું
  203. ચીભડાના ચોરને ફાંસીની સજા
  204. ચીંથરે વીંટાળેલું રતન
  205. ચેતતા નર સદા સુખી
  206. ચોર કોટવાલને દંડે
  207. ચોર પણ ચાર ઘર છોડે
  208. ચોરની દાઢીમાં તણખલું
  209. ચોરની માં કોઠીમાં મોં ઘાલીને રૂએ
  210. ચોરની માંને ભાંડ પરણે
  211. ચોરની વાદે ચણા ઉપાડવા જવું
  212. ચોરને કહે ચોરી કરજે અને સિપાઈને કહે જાગતો રહેજે
  213. ચોરને ઘેર ચોર પરોણો
  214. ચોરનો ભાઈ ઘંટીચોર
  215. ચોરી પર શીનાજોરી
  216. ચોળીને ચીકણું કરવું
  217. ચૌદમું રતન ચખાડવું
  218. છકી જવું
  219. છક્કડ ખાઈ જવું
  220. છછૂંદરવેડા કરવા
  221. છઠ્ઠીનું ધાવણ યાદ આવી જવું
  222. છાગનપતિયાં કરવા
  223. છાજિયા લેવા
  224. છાતી પર મગ દળવા
  225. છાપરે ચડાવી દેવો
  226. છાશ લેવા જવી અને દોણી સંતાડવી
  227. છાશમાં માખણ જાય અને વહુ ફુવડ કહેવાય
  228. છાસિયું કરવું
  229. છિનાળું કરવું
  230. છીંડે ચડ્યો તે ચોર
  231. છોકરાંને છાશ ભેગા કરવા
  232. છોરું કછોરું થાય પણ માવતર કમાવતર ન થાય
  233. જણનારીમાં જોર ન હોય તો સૂયાણી શું કરે ?
  234. જનોઈવઢ ઘા
  235. જમણમાં લાડુ અને સગપણમાં સાઢુ
  236. જમવામાં જગલો અને કૂટવામાં ભગલો
  237. જમાઈ એટલે દશમો ગ્રહ
  238. જર, જમીન ને જોરું, એ ત્રણ કજિયાના છોરું
  239. જશને બદલે જોડા
  240. જંગ જીત્યો રે મારો કાણિયો, વહુ ચલે તબ જાણિયો
  241. જા બિલાડી મોભામોભ
  242. જા બિલ્લી કૂત્તે કો માર
  243. જાગ્યા ત્યાંથી સવાર
  244. જાડો નર જોઈને સુળીએ ચડાવવો
  245. જાતે પગ પર કુહાડો મારવો
  246. જીભ આપવી
  247. જીભ કચરવી
  248. જીભમાં હાડકું ન હોય, તે આમ પણ વળે અને તેમ પણ વળે
  249. જીવતા જગતીયું કરવું
  250. જીવતો નર ભદ્રા પામે
  251. જીવવું થોડું ને જંજાળ ઝાઝી
  252. જીવો અને જીવવા દો
  253. જીવ્યા કરતાં જોયું ભલું
  254. જે ચડે તે પડે
  255. જે જન્મ્યું તે જાય
  256. જે નમે તે સૌને ગમે
  257. જે ફરે તે ચરે
  258. જે વાર્યા ન વરે તે હાર્યા વરે
  259. જેસલ હટે જવભર ને તોરલ હટે તલભર
  260. જેટલા મોં તેટલી વાતો
  261. જેટલો ગોળ નાખો તેટલું ગળ્યું લાગે
  262. જેટલો બહાર છે તેથી વધુ ભોંયમાં છે
  263. જેના લગન હોય તેના જ ગીત ગવાય
  264. જેના હાથમાં તેના મોંમા
  265. જેની લાઠી તેની ભેંસ
  266. જેનું ખાય તેનું ખોદે
  267. જેનું નામ તેનો નાશ
  268. જેને કોઈ ન પહોંચે તેને પેટ પહોંચે
  269. જેને રામ રાખે તેને કોણ ચાખે
  270. જેનો આગેવાન આંધળો તેનું કટક કૂવામાં
  271. જેનો રાજા વેપારી તેની પ્રજા ભિખારી
  272. જેવા સાથે તેવા
  273. જેવી દ્રષ્ટિ તેવી સૃષ્ટિ
  274. જેવી સોબત તેવી અસર
  275. જેવું કામ તેવા દામ
  276. જેવો ગોળ વિનાનો કંસાર એવો મા વિનાનો સંસાર
  277. જેવો દેશ તેવો વેશ
  278. જેવો સંગ તેવો રંગ
  279. જોશીના પાટલે અને વૈદના ખાટલે
  280. જ્યાં ગોળ હોય ત્યાં માખી બમણતી આવે જ
  281. જ્યાં ચાહ ત્યાં રાહ
  282. જ્યાં સંપ ત્યાં જંપ
  283. જ્યાં સુધી શ્વાસ ત્યાં સુધી આશ
  284. ઝાઝા રસોઈયા રસોઈ બગાડે
  285. ઝાઝા હાથ રળિયામણા
  286. ઝાઝા હાંડલા ભેગા થાય તો ખખડે પણ ખરા
  287. ઝાઝી કીડી સાપને ખાઈ જાય
  288. ઝાઝી સૂયાણી વિયાંતર બગાડે
  289. ઝેરના પારખા ન હોય
  290. ટકાની ડોશી અને ઢબુનું મૂંડામણ
  291. ટાઢા પહોરની તોપ ફોડવી
  292. ટાઢા પાણીએ ખસ ગઈ
  293. ટાલિયા નર કો’ક નિર્ધન
  294. ટીપે ટીપે સરોવર ભરાય, કાંકરે કાંકરે પાળ બંધાય
  295. ટોપી ફેરવી નાખવી
  296. ઠોઠ નિશાળિયાને વૈતરણા ઝાઝા
  297. ડહાપણની દાઢ ઉગવી
  298. ડાબા હાથની વાત જમણાને ખબર ન પડે
  299. ડાહીબાઈને બોલાવો ને ખીરમાં મીઠું નખાવો
  300. ડાંગે માર્યા પાણી જુદા ન પડે
  301. ડુંગર દૂરથી રળિયામણા
  302. ડૂબતો માણસ તરણું પકડે
  303. ડોશી મરે તેનો ભો નથી, જમ ઘર ભાળી જાય તેનો વાંધો છે
  304. ઢાંકણીમાં પાણી લઈ ડૂબી મર
  305. તમાચો મારી ગાલ લાલ રાખવો
  306. તલમાં તેલ નથી
  307. તલવારની ધાર ઉપર ચાલવું
  308. તારા જેવા તાંબિયાના તેર મળે છે
  309. તારા બાપનું કપાળ
  310. તારી અક્કલ ક્યાં ઘાસ ચરવા ગઈ હતી?
  311. તારું મારું સહીયારું ને મારું મારા બાપનું
  312. તાલમેલ ને તાશેરો
  313. તાંબિયાની તોલડી તેર વાના માંગે
  314. તીરથે જઈએ તો મૂંડાવું તો પડે જ
  315. તીસમારખાં
  316. તુંબડીમાં કાંકરા
  317. તેજીને ટકોરો, ગધેડાને ડફણાં
  318. તેલ જુઓ તેલની ધાર જુઓ
  319. તેલ પાઈને એરંડિયું કાઢવું
  320. તોબા પોકારવી
  321. તોળી તોળીને બોલવું
  322. ત્રણ સાથે જાય તો થાય ત્રેખડ ને માથે પડે ભેખડ
  323. ત્રેવડ ત્રીજો ભાઈ છે
  324. થાબડભાણા કરવા
  325. થાય તેવા થઈએ ને ગામ વચ્ચે રહીએ
  326. થૂંકના સાંધા કેટલા ટકે?
  327. થૂંકેલું પાછું ગળવું
  328. દયા ડાકણને ખાય
  329. દરજીનો દીકરો જીવે ત્યાં સુધી સીવે
  330. દળી, દળીને ઢાંકણીમાં
  331. દશેરાના દિવસે જ ઘોડુ ન દોડે
  332. દાઝ્યા પર ડામ
  333. દાઢીની દાઢી ને સાવરણીની સાવરણી
  334. દાણો દબાવી જોવો
  335. દાધારિંગો
  336. દાનત ખોરા ટોપરા જેવી
  337. દામ કરે કામ અને બીબી કરે સલામ
  338. દાળમાં કાળું
  339. દાંત કાઢવા
  340. દાંત ખાટા કરી નાખવા
  341. દાંતે તરણું પકડવું
  342. દિ ભરાઈ ગયા છે
  343. દિવાલને પણ કાન હોય
  344. દીકરી એટલે સાપનો ભારો
  345. દીકરી ને ગાય, દોરે ત્યાં જાય
  346. દીવા તળે અંધારું
  347. દુ:ખતી રગ દબાવવી
  348. દુ:ખનું ઓસડ દહાડા
  349. દુ:ખે છે પેટ અને કૂટે છે માથું
  350. દુકાળમાં અધિક માસ
  351. દૂઝતી ગાયની લાત ભલી
  352. દૂધ પાઈને સાપ ઉછેરવો
  353. દૂધનું દૂધ અને પાણીનું પાણી કરી નાખવું
  354. દૂધનો દાઝેલો છાસ પણ ફૂંકી ફૂંકીને પીએ
  355. દે દામોદર દાળમાં પાણી
  356. દેખવું નહિ અને દાઝવું નહિ
  357. દેવ દેવલા સમાતા ન હોય ત્યાં પૂજારાને ક્યાં બેસાડવા
  358. દોડવું હતું ને ઢાળ મળ્યો
  359. દોરડી બળે પણ વળ ન છૂટે
  360. દ્રાક્ષ ખાટી છે
  361. ધકેલ પંચા દોઢસો
  362. ધણીની નજર એક, ચોરની નજર ચાર
  363. ધનોત-પનોત કાઢી નાખવું
  364. ધરતીનો છેડો ઘર
  365. ધરમ કરતાં ધાડ પડી
  366. ધરમ ધક્કો
  367. ધરમના કામમાં ઢીલ ન હોય
  368. ધરમની ગાયના દાંત ન જોવાય
  369. ધાર્યું ધણીનું થાય
  370. ધીરજના ફળ મીઠા હોય
  371. ધોકે નાર પાંસરી
  372. ધોબીનો કૂતરો, નહિ ઘરનો નહિ ઘાટનો
  373. ધોયેલ મુળા જેવો
  374. ધોળા દિવસે તારા દેખાવા
  375. ધોળામાં ધૂળ પડી
  376. ધોળિયા સાથે કાળિયો રહે, વાન ન આવે, સાન તો આવે
  377. ન ત્રણમાં, ન તેરમાં, ન છપ્પનના મેળમાં
  378. ન બોલ્યામાં નવ ગુણ
  379. ન મળી નારી એટલે સહેજે બાવા બ્રહ્મચારી
  380. ન મામા કરતા કહેણો મામો સારો
  381. નકલમાં અક્કલ ન હોય
  382. નગારખાનામાં પીપૂડીનો અવાજ ક્યાંથી સંભળાય?
  383. નદીના મૂળ અને ઋષિના કુળ ન શોધાય
  384. નબળો ધણી બૈરી પર શૂરો
  385. નમાજ પડતા મસીદ કોટે વળગી
  386. નરમ ઘેંશ જેવો
  387. નવ ગજના નમસ્કાર
  388. નવરો ધૂપ
  389. નવરો બેઠો નખ્ખોદ કાઢે
  390. નવાણિયો કૂટાઈ ગયો
  391. નવાણુંનો ધક્કો લાગવો
  392. નવી વહુ નવ દહાડા
  393. નવે નાકે દિવાળી
  394. નવો મુલ્લો બાંગ વધુ પોકારે
  395. નસીબ અવળા હોય તો ભોંયમાંથી ભાલા ઊભા થાય
  396. નસીબ બેઠેલાનું બેઠું રહે, દોડતાનું દોડતું રહે
  397. નસીબનો બળિયો
  398. નાક કપાઈ જવું
  399. નાક કપાવી અપશુકન ન કરાવાય
  400. નાકે છી ગંધાતી નથી
  401. નાગાને નાવું શું અને નીચોવવું શું ?
  402. નાચવું ન હોય તો આંગણું વાંકુ
  403. નાણા વગરનો નાથીયો, નાણે નાથાલાલ
  404. નાતનો માલ નાત જમે, મુસાભાઈના વા ને પાણી
  405. નાના મોઢે મોટી વાત
  406. નાનો પણ રાઈનો દાણો
  407. નીર-ક્ષીર વિવેક
  408. નેવાના પાણી મોભે ના ચડે
  409. પઈની પેદાશ નહિ ને ઘડીની ફુરસદ નહિ
  410. પડી પટોડે ભાત, ફાટે પણ ફીટે નહિ
  411. પડ્યા પર પાટું
  412. પડ્યો પોદળો ધૂળ ઉપાડે
  413. પઢાવેલો પોપટ
  414. પત્તર ખાંડવી
  415. પથ્થર ઉપર પાણી
  416. પરણ્યા નથી પણ પાટલે તો બેઠા છો ને?
  417. પવન પ્રમાણે સઢ ફેરવવો
  418. પહેલું સુખ તે જાતે નર્યા
  419. પહેલો ઘા પરમેશ્વરનો
  420. પંચ કહે તે પરમેશ્વર
  421. પાકા ઘડે કાંઠા ન ચડે
  422. પાઘડી ફેરવી નાખવી
  423. પાઘડીનો વળ છેડે
  424. પાણી પહેલા પાળ બાંધી લેવી સારી
  425. પાણી પાણી કરી નાખવું
  426. પાણી ફેરવવું
  427. પાણીમાં બેસી જવું
  428. પાણીમાં રહીને મગર સાથે વેર ન બંધાય
  429. પાણીમાંથી પોરા કાઢવા
  430. પાનો ચડાવવો
  431. પાપ છાપરે ચડીને પોકારે
  432. પાપડી ભેગી ઈયળ બફાય
  433. પાપી પેટનો સવાલ છે
  434. પારકા કજિયા ઉછીના ન લેવાય
  435. પારકી આશ સદા નિરાશ
  436. પારકી છઠ્ઠીનો જાગતલ
  437. પારકી મા જ કાન વિંધે
  438. પારકી લેખણ, પારકી શાહી, મત્તું મારે માવજીભાઈ
  439. પારકે પૈસે દિવાળી
  440. પારકે ભાણે લાડુ મોટો દેખાય
  441. પાશેરામાં પહેલી પુણી છે
  442. પાંચમની છઠ્ઠ ક્યારે ન થાય
  443. પાંચમાં પૂછાય તેવો
  444. પાંચે ય આંગળી ઘીમાં
  445. પાંચે ય આંગળી સરખી ન હોય
  446. પાંચે ય આંગળીએ દેવ પૂજવા
  447. પિયરની પાલખી કરતાં સાસરિયાની સૂળી સારી
  448. પીઠ પાછળ ઘા
  449. પીળું તેટલું સોનું નહિ, ઊજળું તેટલું દૂધ નહિ
  450. પુત્રના લક્ષણ પારણામાંથી ને વહુના લક્ષણ બારણામાંથી
  451. પેટ કરાવે વેઠ
  452. પેટ ચોળીને શૂળ ઊભું ન કરાય
  453. પેટ છે કે પાતાળ ?
  454. પેટનો બળ્યો ગામ બાળે
  455. પેટિયું રળી લેવું
  456. પેટે પાટા બાંધવા
  457. પૈસા તો ડાબા હાથનો મેલ છે
  458. પોચું ભાળી જવું
  459. પોતાની ગલીમાં કુતરો પણ સિંહ
  460. પોતાનો કક્કો જ ખરો કરવો
  461. પોથી માંહેના રીંગણા
  462. પોદળામાં સાંઠો
  463. પોપટીયું જ્ઞાન
  464. પોપાબાઈનું રાજ
  465. પોલ ખૂલી ગઈ
  466. ફઈને મૂછ ઉગે તો તેને કાકો કહેવાય
  467. ફાટીને ધુમાડે જવું
  468. ફાવ્યો વખણાય
  469. ફાંકો રાખવો
  470. ફુલ નહિ તો ફુલની પાંખડી
  471. ફૂલાઈને ફાળકો થઈ જવું
  472. ફૂંકી ફૂંકીને પગ મૂકવો
  473. બકરું કાઢતા ઊંટ પેઠું
  474. બગભગત
  475. બગાસું ખાતા પતાસું મળ્યું
  476. બત્રીસ કોઠે દીવા પ્રગટ્યા
  477. બધો ભાર કન્યાની કેડ પર
  478. બલિદાનનો બકરો
  479. બળતું ઘર કૃષ્ણાર્પણ કરવું
  480. બળિયાના બે ભાગ
  481. બાઈ બાઈ ચારણી
  482. બાડા ગામમાં બે બારશ
  483. બાપ તેવા બેટા ને વડ તેવા ટેટા
  484. બાપ શેર તો દીકરો સવા શેર
  485. બાપના કૂવામાં ડુબી ન મરાય
  486. બાપનું વહાણ ને બેસવાની તાણ
  487. બાપે માર્યા વેર
  488. બાફી મારવું
  489. બાર ગાઉએ બોલી બદલાય
  490. બાર બાવા ને તેર ચોકા
  491. બાર વરસે બાવો બોલ્યો, જા બેટા દુકાળ પડશે
  492. બાર હાથનું ચીભડું ને તેર હાથનું બી
  493. બારે મેઘ ખાંગા થવા
  494. બારે વહાણ ડૂબી જવા
  495. બાવળ વાવો તો કાંટા ઉગે અને આંબો વાવો તો કેરી મળે
  496. બાવાના બેઉ બગડ્યા
  497. બાવો ઉઠ્યો બગલમાં હાથ
  498. બાંધી મુઠ્ઠી લાખની, ઉઘાડી વા ખાય
  499. બિલાડીના કીધે શિંકુ ન ટૂટે
  500. બિલાડીના પેટમાં ખીર ન ટકે, બૈરાંના પેટમાં વાત ન ટકે
  501. બિલાડીની ડોકે ઘંટ બાંધે કોણ?
  502. બીજાની ચિતા પર પોતાની ભાખરી શેકી લેવી
  503. બીડું ઝડપવું
  504. બે ઘરનો પરોણો ભૂખે મરે
  505. બે પાડા લડે તેમાં ઝાડનો ખો નીકળે
  506. બે પાંદડે થવું
  507. બે બદામનો માણસ
  508. બે બાજુની ઢોલકી વગાડવી
  509. બેઉ હાથમાં લાડવા
  510. બૈરાંની બુદ્ધિ પગની પાનીએ
  511. બોડી-બામણીનું ખેતર
  512. બોલે તેના બોર વેંચાય
  513. બંધ બેસતી પાઘડી પહેરી લેવી
  514. બ્રાહ્મણી વંઠે તો તરકડે જાય
  515. ભડનો દીકરો
  516. ભણેલા ભીંત ભૂલે
  517. ભલભલાને ભૂ પાઈ દેવું
  518. ભલું થયું ભાંગી જંજાળ, સુખે ભજશું શ્રીગોપાળ
  519. ભાગતા ભૂતની ચોટલી ભલી
  520. ભાગ્યશાળીને ભૂત રળે
  521. ભાંગરો વાટવો
  522. ભાંગ્યાનો ભેરુ
  523. ભાંગ્યું તો ય ભરુચ
  524. ભાંડો ફૂટી ગયો
  525. ભીખના હાંલ્લા શિકે ન ચડે
  526. ભુવો ધૂણે પણ નાળિયેર તો ઘર ભણી જ ફેંકે
  527. ભૂત ગયું ને પલિત આવ્યું
  528. ભૂતનું સ્થાનક પીપળો
  529. ભૂલ્યા ત્યાંથી ફરી ગણો
  530. ભૂંડાથી ભૂત ભાગે
  531. ભેખડે ભરાવી દેવો
  532. ભેજાગેપ
  533. ભેજાનું દહીં કરવું
  534. ભેંશ આગળ ભાગવત
  535. ભેંશ ભાગોળે, છાસ છાગોળે અને ઘેર ધમાધમ
  536. ભેંશના શીંગડા ભેંશને ભારી
  537. મગ જે પાણીએ ચડતા હોય તે પાણીએ જ ચડાવાય
  538. મગજમાં રાઈ ભરાઈ જવી
  539. મગનું નામ મરી ન પાડે
  540. મગરનાં આંસુ સારવા
  541. મણ મણની ચોપડાવવી
  542. મન હોય તો માળવે જવાય
  543. મન, મોતી ને કાચ, ભાંગ્યા સંધાય નહિ
  544. મનનો ઉભરો ઠાલવવો
  545. મનમાં પરણવું ને મનમાં રાંડવું
  546. મનુષ્ય યત્ન, ઈશ્વર કૃપા
  547. મરચા લાગવા
  548. મરચાં લેવા
  549. મરચાં વાટવા
  550. મરચું-મીઠું ભભરાવવું
  551. મરતાને સૌ મારે
  552. મરતો ગયો ને મારતો ગયો
  553. મસાણમાંથી મડા બેઠા કરવા
  554. મસીદમાં ગયું’તું જ કોણ?
  555. મહેતો મારે ય નહિ અને ભણાવે ય નહિ
  556. મળે તો ઈદ, ન મળે તો રોજા
  557. મંકોડી પહેલવાન
  558. મા તે મા, બીજા બધા વગડાના વા
  559. માખણ લગાવવું
  560. માણસ માત્ર ભૂલને પાત્ર
  561. માથા માથે માથું ન રહેવું
  562. માથે દુખનાં ઝાડ ઉગવા
  563. માથે પડેલા મફતલાલ
  564. મામા બનાવવા
  565. મામો રોજ લાડવો ન આપે
  566. મારવો તો મીર
  567. મારા છગન-મગન બે સોનાના, ગામનાં છોકરાં ગારાના
  568. મારે મીર ને ફૂલાય પીંજારો
  569. માં કરતાં માસી વહાલી લાગે
  570. માં તેવી દીકરી, ઘડો તેવી ઠીકરી
  571. માંગ્યા વિના મા પણ ન પીરસે
  572. મિયાં પડ્યા પણ ટંગડી ઊંચી
  573. મિયાંની મીંદડી
  574. મીઠા ઝાડના મૂળ ન ખવાય
  575. મુલ્લાની દોડ મસીદ સુધી
  576. મુવા નહિ ને પાછા થયા
  577. મુસાભાઈના વા ને પાણી
  578. મૂઈ ભેંશના ડોળા મોટા
  579. મૂછે વળ આપવો
  580. મૂડી કરતાં વ્યાજ વધુ વહાલું હોય
  581. મૂરખ મિત્ર કરતાં દાનો દુશ્મન સારો
  582. મૂરખના ગાડાં ન ભરાય
  583. મેથીપાક આપવો
  584. મેરી બિલ્લી મૂઝસે મ્યાઉં
  585. મેલ કરવત મોચીના મોચી
  586. મોઢાનો મોળો
  587. મોઢામાં મગ ભર્યા છે?
  588. મોઢું જોઈને ચાંદલો કરાય
  589. મોરના ઈંડાને ચીતરવા ન પડે
  590. મોસાળમાં જમણ અને મા પીરસનાર
  591. મોં કાળું કરવું
  592. મોં પરથી માંખી ઉડતી નથી
  593. મોં માથાના મેળ વિનાની વાત
  594. યથા રાજા તથા પ્રજા
  595. રાઈના પડ રાતે ગયા
  596. રાજા, વાજા ને વાંદરા, ત્રણેય સરખા
  597. રાજાને ગમી તે રાણી, છાણા વીણતી આણી
  598. રાત ગઈ અને વાત ગઈ
  599. રાત થોડી ને વેશ ઝાઝા
  600. રાતે પાણીએ રોવાનો વખત
  601. રામ રમાડી દેવા
  602. રામ બોલો ભાઈ રામ થઈ જવું/રામશરણ પહોંચવું
  603. રામના નામે પથ્થર તરે
  604. રામબાણ વાગ્યા હોય તે જાણે
  605. રાંડ્યા પછીનું ડહાપણ
  606. રાંધવા ગયા કંસાર અને થઈ ગયું થૂલું
  607. રાંધેલ ધાન રઝળી પડ્યા
  608. રૂપ રૂપનો અંબાર
  609. રોગ ને શત્રુ ઉગતાં જ ડામવા પડે
  610. રોજની રામાયણ
  611. રોટલાથી કામ કે ટપટપથી
  612. રોતા રોતા જાય તે મુવાની ખબર લઈ આવે
  613. રોદણા રોવા
  614. લખણ ન મૂકે લાખા
  615. લગને લગને કુંવારા લાલ
  616. લક્ષ્મી ચાંદલો કરવા આવે ત્યારે મોં ધોવા ન જવાય
  617. લંકાની લાડી ને ઘોઘાનો વર
  618. લંગોટીયો યાર
  619. લાકડાના લાડુ ખાય તે પસ્તાય અને ન ખાય તે પણ પસ્તાય
  620. લાકડાની તલવાર ચલાવવી
  621. લાકડે માંકડું વળગાવી દેવું
  622. લાખો મરજો પણ લાખોનો પાલનહાર ન મરજો
  623. લાગ્યું તો તીર, નહિ તો તુક્કો
  624. લાજવાને બદલે ગાજવું
  625. લાલો લાભ વિના ન લોટે
  626. લાંબા જોડે ટૂંકો જાય, મરે નહિ તો માંદો થાય
  627. લીલા લહેર કરવા
  628. લે લાકડી ને કર મેરાયું
  629. લોઢાના ચણા ચાવવા
  630. લોઢું લોઢાને કાપે
  631. લોભને થોભ ન હોય
  632. લોભિયા હોય ત્યાં ધુતારા ભૂખે ન મરે
  633. લોભે લક્ષણ જાય
  634. વખાણેલી ખીચડી દાઢે વળગે
  635. વટનો કટકો
  636. વઢકણી વહુ ને દિકરો જણ્યો
  637. વર મરો કે કન્યા મરો, ગોરનું તરભાણું ભરો
  638. વરને કોણ વખાણે? વરની માં!
  639. વરસના વચલા દહાડે
  640. વહેતા પાણી નિર્મળા
  641. વહેતી ગંગામાં ડુબકી લગાવવી
  642. વહેમનું કોઈ ઓસડ નથી
  643. વહોરાવાળું નાડું પકડી ન રખાય
  644. વા વાતને લઈ જાય
  645. વાઘ પર સવારી કરવી સહેલી છે પણ નીચે ઉતરવું અઘરું છે
  646. વાઘને કોણ કહે કે તારુ મોં ગંધાય છે
  647. વાડ ચીભડા ગળે
  648. વાડ વિના વેલો ઉપર ન ચડે
  649. વાણિયા વાણિયા ફેરવી તોળ
  650. વાણિયા વિદ્યા કરવી
  651. વાણિયાની મૂછ નીચી તો કહે સાત વાર નીચી
  652. વાણિયો રીઝે તો તાળી આપે
  653. વાત ગળે ઉતરવી
  654. વાતનું વતેસર કરવું
  655. વાતમાં કોઈ દમ નથી
  656. વારા ફરતો વારો, મારા પછી તારો, મે પછી ગારો
  657. વાર્યા ન વળે તે હાર્યા વળે
  658. વાવડી ચસ્કી
  659. વાળંદના વાંકા હોય તો કોથળીમાંથી કરડે
  660. વાંઢાને કન્યા જોવા ન મોકલાય
  661. વાંદરાને સીડી ન અપાય
  662. વાંદરો ઘરડો થાય પણ ગુલાંટ ન ભૂલે
  663. વિદ્યા વિનયથી શોભે
  664. વિના ચમત્કાર નહિ નમષ્કાર
  665. વિનાશકાળે વિપરીત બુદ્ધિ
  666. વિશનખી વાઘણ
  667. વિશ્વાસે વહાણ તરે
  668. વિંછીના દાબડામાં હાથ નાખીએ તો પરિણામ શું આવે?
  669. વેંત એકની જીભ
  670. શંકા ભૂત અને મંછા ડાકણ
  671. શાંત પાણી ઊંડા હોય
  672. શાંતિ પમાડે તે સંત
  673. શિયા વિયાં થઈ જવું
  674. શિયાળ તાણે સીમ ભણી અને કૂતરું તાણે ગામ ભણી
  675. શીરા માટે શ્રાવક ન થવાય
  676. શીંગડા, પૂંછડા વિનાનો આખલો
  677. શેક્યો પાપડ ભાંગવાની તાકાત નથી
  678. શેઠ કરતાં વાણોતર ડાહ્યાં
  679. શેઠની શિખામણ ઝાંપા સુધી
  680. શેર માટીની ખોટ
  681. શેરના માથે સવા શેર
  682. શોભાનો ગાંઠીયો
  683. સઈની સાંજ ને મોચીની સવાર ક્યારે ય આવે નહિ
  684. સતી શાપ આપે નહિ અને શંખણીના શાપ લાગે નહિ
  685. સત્તા આગળ શાણપણ નકામું
  686. સસ્તુ ભાડું ને સિદ્ધપુરની જાત્રા
  687. સંઘર્યો સાપ પણ કામ આવે
  688. સંતોષી નર સદા સુખી
  689. સંસાર છે ચાલ્યા કરે
  690. સાચને આંચ ન આવે
  691. સાપ ગયા અને લીસોટા રહ્યા
  692. સાપના દરમાં હાથ નાખવો
  693. સાપને ઘેર સાપ પરોણો
  694. સાપે છછુંદર ગળ્યા જેવી હાલત
  695. સાંઠે બુદ્ધિ નાઠી
  696. સીદીભાઈને સીદકાં વહાલાં
  697. સીદીભાઈનો ડાબો કાન
  698. સીધી આંગળીએ ઘી ન નીકળે
  699. સીંદરી બળે પણ વળ ન મૂકે
  700. સુકા ભેગુ લીલું બળે
  701. સુખમાં સાંભરે સોની ને દુ:ખમાં સાંભરે રામ
  702. સુતારનું મન બાવળિયે
  703. સુરતનું જમણ ને કાશીનું મરણ
  704. સૂપડાં સાફ થઈ ગયાં
  705. સૂળીનો ઘા સોયથી સર્યો
  706. સેવા કરે તેને મેવા મળે
  707. સો દહાડા સાસુના તો એક દહાડો વહુનો
  708. સો વાતની એક વાત
  709. સોટી વાગે ચમચમ ને વિદ્યા આવે રૂમઝૂમ
  710. સોના કરતાં ઘડામણ મોંઘું
  711. સોનાની થાળીમાં લોઢાનો મેખ
  712. સોનાનો સુરજ ઉગવો
  713. સોનામાં સુગંધ મળે
  714. સોનીના સો ઘા તો લુહારનો એક ઘા
  715. સોનું સડે નહિ ને વાણિયો વટલાય નહિ
  716. સોળે સાન, વીશે વાન
  717. સ્ત્રી ચરિત્રને કોણ પામી શકે ?
  718. સ્ત્રી રહે તો આપથી અને જાય તો સગા બાપથી
  719. હલકું લોહી હવાલદારનું
  720. હવનમાં હાડકાં હોમવા
  721. હવેલી લેતા ગુજરાત ખોઈ
  722. હસવું અને લોટ ફાકવો બન્ને સાથે ન થાય
  723. હસે તેનું ઘર વસે
  724. હળદરના ગાંઠીયે ગાંધી ન થવાય
  725. હળાહળ કળજુગ
  726. હાથ ઊંચા કરી દેવા
  727. હાથના કર્યા હૈયે વાગ્યા
  728. હાથમાં આવ્યું તે હથિયાર
  729. હાથી જીવે તો લાખનો, મરે તો સવા લાખનો
  730. હાથીના દાંત દેખાડવાના જુદા અને ચાવવાના જુદા
  731. હાથીની પાછળ કૂતરા ભસે
  732. હાર્યો જુગારી બમણું રમે
  733. હિંમતે મર્દા તો મદદે ખુદા
  734. હીરો ઘોઘે જઈ આવ્યો અને ડેલે હાથ દઈ આવ્યો
  735. હું પહોળી ને શેરી સાંકડી
  736. હું મરું પણ તને રાંડ કરું
  737. હૈયું બાળવું તેના કરતા હાથ બાળવા સારા
  738. હૈયે છે પણ હોઠે નથી
  739. હૈયે રામ વસવા
  740. હોઠ સાજા તો ઉત્તર ઝાઝા
  741. હોળીનું નાળિયેર
  742. ક્ષમા વીરનું ભૂષણ છે ahevato
Read Full Post | Make a Comment ( None so far )

વાહ મનમોહન વાહ

Posted on સપ્ટેમ્બર 11, 2009. Filed under: આજ નો સુવિચાર |

मुशर्रफ, मनमोहन, ऐश्वर्या राय और सोनिया एक ट्रेन में यात्रा कर रहे हैं। ट्रेन एक सुरंग से निकलती है ट्रेन में अंधेरा हो जाता है।
अचानक वहां एक चुंबन ध्वनि और फिर एक थप्पड़ की आवाज आती है। ट्रेन सुरंग से बाहर आती है।
सभी चुपचाप बैठे रहते हैं कोई कुछ नहीं बोलता बस कूटनीति से सब मुशर्रफ का चेहरा देखते हैंक्योंकि उसका गाल लाल है।

सोनिया सोच रही है: ये सभी पाकिस्तानी ऐश्वर्य के पीछे पागल हो रहे हैं। सुरंग में उसे चूमने की कोशिश की गई होगी, उसने अच्‍छा किया जो थप्पड़ मार दिया।

ऐश्वर्या सोच रही है: मुझे चूमने की कोशिश की होगी, लेकिन सोनिया को चूमा और बदले में सोनिया ने थप्पड़ मारा होगा।

मुशर्रफ सोचते है: धिक्कार है, मनमोहन ने ऐश्वर्या चूमने की कोशिश की होगी और उसने मुझेथप्पड़ मार दिया।

मनमोहन सोचते हैं: अगर ट्रेन एक और बार सुरंग से गुजरती है तो मैं फिर से चुंबन की ध्वनी निकाल कर मुशर्रफ को एक और चांटा मार दूंगा

Read Full Post | Make a Comment ( None so far )

« Previous Entries

Liked it here?
Why not try sites on the blogroll...